Adi Selman iz tuzlanske Karton revolucije naći će se među govornicima Foruma o proširenju Evropske unije koji se 15. i 16. novembra održava u Briselu, a poziv za učešće uputila mu je Evropska komisija.
Riječ je o skupu pod nazivom „Šira Evropa – jača Evropa“, na kojem će se razgovarati o budućnosti evropskih integracija u trenutku kada proširenje ponovo zauzima visoko mjesto na agendi institucija Evropske unije. Selmanovo prisustvo posebno je zanimljivo jer dolazi iz građanskog pokreta koji djeluje izvan klasičnih političkih struktura, a upravo takvi glasovi sve češće dobivaju prostor u raspravama koje se tiču reformi, odgovornosti institucija i odnosa prema građanima.
Za Bosnu i Hercegovinu, ali i širi zapadni Balkan, ovakav poziv ima veću težinu od samog protokola. On pokazuje da se u evropskim debatama sve više prepoznaje vrijednost glasova koji dolaze iz civilnog društva, lokalnih inicijativa i pokreta koji se bave svakodnevnim problemima, a ne samo iz institucija i stranaka. Upravo kroz takve perspektive Brisel pokušava dobiti širu sliku o tome kako izgleda evropski put država kandidata i potencijalnih kandidata.
Selman će u Briselu nastupiti u društvu visokih evropskih zvaničnika, državnih lidera i predstavnika više zemalja koje se nalaze u različitim fazama približavanja Evropskoj uniji. Time se njegov nastup ne svodi samo na lokalnu priču iz Tuzle, nego postaje dio šire evropske rasprave o tome šta znači proširenje u vremenu političkih i sigurnosnih izazova.
Brisel okuplja zvaničnike, lidere i predstavnike zemalja kandidata
Forum u Briselu organizovan je kao prostor za razgovor o tome kako Evropska unija vidi svoju budućnost i kakvu ulogu u toj budućnosti imaju zemlje koje teže članstvu. Domaćin događaja je evropska komesarka za proširenje Marta Kos, a sam skup nosi poruku da proširenje više nije samo tehničko pitanje usklađivanja propisa, nego i političko pitanje šire evropske stabilnosti.
Među najavljenim govornicima nalaze se predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen i predsjednik Evropskog vijeća António Costa. Njihovo prisustvo govori o važnosti teme i o tome da se o proširenju ne razgovara samo u okvirima pojedinačnih pregovaračkih poglavlja, nego i kao o strateškom pitanju evropske politike u cjelini. U takvom okruženju svaka poruka dobija dodatnu težinu, posebno kada dolazi od učesnika koji dolaze iz različitih političkih i društvenih sredina.
Na forumu će biti i predsjednica Moldavije Maia Sandu, kao i premijeri Ukrajine, Albanije, Crne Gore i Sjeverne Makedonije. Time Brisel okuplja lidere zemalja koje su na različitim etapama evropskog puta, ali koje dijele slične izazove: reforme institucija, jačanje vladavine prava, političku stabilnost i potrebu za dugoročnim usklađivanjem sa standardima Unije. Učešće takvog kruga zvaničnika pokazuje da forum nije zamišljen samo kao formalni skup, nego kao mjesto na kojem se razmjenjuju stavovi o stvarnim političkim i društvenim dilemama.
U takvom sastavu učesnika jasnije se vidi zašto je forum važan i za one koji nisu dio državnog aparata. Kada se tema proširenja otvori pred predstavnicima institucija, država kandidata i civilnog društva, razgovor dobija širi društveni okvir. Upravo tu Adi Selman dobija priliku da glas iz Tuzle prenese u prostor gdje se oblikuju smjernice evropske politike.
Panel o pomirenju nosi posebnu težinu za zapadni Balkan
Prema programu, Adi Selman će se obratiti u ponedjeljak, 16. novembra, na panelu pod nazivom „Pomirenjem prema proširenju Evropske unije“. Sam naslov panela jasno pokazuje da organizatori ne posmatraju proširenje samo kroz zakone i pregovore, nego i kroz društvene odnose, povjerenje i sposobnost država da prevaziđu duboke podjele. Za zemlje zapadnog Balkana, uključujući Bosnu i Hercegovinu, to je tema koja se ne može zaobići.
Diskusiju će moderirati Jim O’Brien, bivši američki diplomata, što dodatno potvrđuje da će razgovor imati međunarodni karakter i da će se promišljati veza između regionalne stabilnosti i evropske perspektive. Takav okvir je važan jer pomirenje nije ograničeno na simboličke geste. Ono se veže za način na koji društva rješavaju naslijeđe sukoba, grade međusobno povjerenje i stvaraju prostor za saradnju koja može podržati evropske reforme.
U slučaju Bosne i Hercegovine, ova tema ima dodatnu dubinu. Zemlja već godinama živi s političkim nesuglasicama, različitim pogledima na prošlost, institucionalnim zastojeima i čestim blokadama koje usporavaju napredak. Zbog toga se pomirenje ne može posmatrati samo kao moralna ili društvena kategorija, nego i kao uslov za funkcionalniju državu i vjerodostojniji evropski put.
Selmanovo učešće u tom panelu pokazuje i da se u evropskim debatama sve više cijeni iskustvo ljudi koji dolaze iz neposrednog aktivizma. Pokreti poput Karton revolucije nastaju iz konkretnih društvenih frustracija i često artikulišu probleme koje institucije ne rješavaju dovoljno brzo ili dovoljno uvjerljivo. Zato je važno kada njihov predstavnik dobije prostor u Briselu, jer se time na scenu dovodi i perspektiva građana koji posljedice sporih reformi osjećaju svakodnevno.
Građanski aktivizam izlazi iz lokalnog okvira
Karton revolucija je u javnosti prepoznata kao pokret koji se bavi društvenim problemima, odgovornošću institucija i pitanjima koja se tiču svakodnevnog života građana Bosne i Hercegovine. Upravo zbog takvog profila, Selmanovo pojavljivanje među govornicima jednog evropskog foruma ima simboličku vrijednost, ali i praktičnu dimenziju: pokazuje da se glasovi civilnog društva mogu čuti i u prostorima gdje se razgovara o budućnosti cijelog kontinenta.
Takva prilika nije važna samo za njega lično, nego i za Tuzlu i širu bosanskohercegovačku javnost. Kada predstavnik lokalnog pokreta govori pred evropskim zvaničnicima, on ne prenosi samo stavove svoje organizacije nego i sliku o tome kako građani u BiH vide reforme, institucije i evropske integracije. To je naročito važno u zemlji u kojoj se često ističe jaz između političkih poruka i svakodnevne stvarnosti.
Evropska komisija je, prema najavi foruma, fokus stavila i na širi geopolitički kontekst. To znači da se proširenje više ne posmatra samo kao birokratski proces, nego i kao odgovor na veliku nesigurnost u Evropi i njenom susjedstvu. U tom okviru države zapadnog Balkana moraju pokazati ne samo spremnost za reforme, nego i sposobnost da grade stabilnije političko i društveno okruženje.
Zato se nastup Adija Selmana u Briselu ne može posmatrati kao izolovan događaj. On je dio šireg razgovora o tome ko danas oblikuje evropske procese, kojim glasovima se daje prostor i kako se u raspravama o proširenju prepliću institucije, države i građanski pokreti. U toj slici Brisel će narednih dana biti mjesto na kojem će se, uz visoke evropske zvaničnike i lidere država kandidata, čuti i iskustvo iz Tuzle koje dolazi izvan uobičajenih političkih krugova.
